Sakarya Üniversitesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Serhat Yetimova’nın yürütücülüğünde, 2022-2024 yılları arasında gerçekleştirilen “Türkiye’nin Sosyo-Ekonomik Gelişiminde Japon Kültür ve Endüstrisinin Etkisi” başlıklı BAP (Bilimsel Araştırma Projesi), iki ülke arasında uzun yıllara dayanan dostane ilişkileri özgün bir bakış açısıyla mercek altına aldı. Proje, Türkiye ile Japonya arasında özellikle denizcilik, eğitim ve kültürel etkileşim alanlarında kurulan bağları, sözlü tarih ve belgesel sinema aracılığıyla görünür kılmayı hedefledi.
Proje, yalnızca akademik bir araştırma olmanın ötesine geçerek, Japonya’dan gelen uzmanların katkılarıyla kurulan İstanbul Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi’nin (bugünkü adıyla Barbaros Hayrettin Paşa Denizcilik Lisesi) tarihçesini, burada görev yapan öğretmenlerin anılarını ve Japonya ile Türkiye arasında geliştirilen eğitim politikalarını belgeledi. Japonya’dan gelen 40’a yakın uzmanın Türkiye’de eğitim verdiği ve teknoloji transferi sağladığı bu süreç, projenin ana eksenlerinden birini oluşturdu.
Proje kapsamında yapılan derinlemesine mülakatlar, saha çalışmaları ve arşiv taramaları neticesinde, Erdoğan Güven ve Emine Ataman Koç’un yaşam öyküleri üzerinden Türk-Japon ilişkilerine dair çok katmanlı bir anlatı inşa edildi. Erdoğan Güven’in Japonya’da aldığı eğitimin ardından Türkiye’de denizcilik eğitimine kattığı değerler ve Emine Ataman Koç’un köyde başlayan yaşamının Japonya’ya uzanan kültürel bir köprüye dönüşmesi, belgeselin odak noktalarını oluşturdu.
Emine Ataman Koç’un halı dokuma tezgâhından Japonca rehberliğe uzanan hayat hikâyesi, Japon kültürünün Anadolu’daki etkilerini görünür kılarken; Erdoğan Güven’in anlatıları da bir okulun kuruluş sürecine, Japon eğitim sistemine ve Türkiye’deki uygulamalara ışık tuttu. Bu bireysel hikâyeler üzerinden Türk-Japon dostluğunun kurumsal ve kültürel boyutları yeniden inşa edildi.
Projenin yenilikçi yönlerinden biri de dijitalleştirme çalışmaları oldu. Arşiv belgeleri, fotoğraflar, video kayıtları ve tanıklıklar dijital formata aktarılarak araştırmacıların ve öğrencilerin erişimine sunulmak üzere bir veri tabanı oluşturuldu. Böylece projenin çıktıları sadece akademik makalelerle sınırlı kalmayıp, kamusal erişime de açık hale geldi.
Belgesel formatında kurgulanan proje çıktıları, Türk-Japon ilişkilerine dair bugüne dek ele alınmamış hikâyeleri, görsel anlatımın gücüyle gelecek kuşaklara aktarmayı başardı. Sakarya Üniversitesi’nin TÜBİTAK destekli bu özgün projesi, kültürel diplomasi, tarihsel hafıza ve eğitim politikaları bağlamında örnek teşkil eden bir çalışmaya dönüştü.
Proje ekibi, elde edilen veriler ve belgeler ışığında, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Japonya Büyükelçiliği, Türk Japon Vakfı ve üniversitelerin Asya Çalışmaları Merkezleri ile iş birliği yaparak belgeselin daha geniş kitlelere ulaştırılmasını hedefliyor. Böylece iki ülke arasındaki kültürel bağların daha da güçlendirilmesi ve benzeri projelere ilham verilmesi amaçlanıyor.
